Uniwersytet Trzeciej Generacji – J.G. Wissema

We współczesnych debatach o szkolnictwie wyższym dominują dwa modelowe stanowiska. Choć nie wyczerpują one wszystkich możliwych poglądów w sporze o kształt uniwersytetu, to pomiędzy nimi rozpościera się spektrum możliwych przekonań na ten temat.

Jedno z nich opowiada się za tradycyjną autonomią uniwersytetu, wolnością nauki i jej niezależnością od gospodarki oraz uznaje naukę za aktywność teoretyczną, której praktyczne zastosowania stanowią tylko dodatek. Można zauważyć prawidłowość, że stanowisko to dominuje wśród humanistów. Drugi modelowy pogląd głosi konieczność zmian na uniwersytetach, które mają na celu dostosowanie ich do zmieniających się warunków społecznych i gospodarczych. Oznacza to, że powinno się dążyć do praktycznego wykorzystania badań naukowych, co ma się przejawiać m.in. we współpracy uczelni ze światem biznesu. Stanowisko to dominuje wśród przedstawicieli nauk przyrodniczych i technicznych a jednym z jego przedstawicieli jest J.G. Wissema, inżynier, specjalista w zarządzaniu i doradztwie w zakresie szkolnictwa wyższego.

W swojej książce Uniwersytet Trzeciej Generacji. Uczelnia XXI wieku przedstawia całościową wizję nowoczesnego uniwersytetu. Książka rozpoczyna się od opisu ewolucji modelu szkoły wyższej od średniowiecza do współczesności. Jej autor uważa, że obecnie żyjemy w momencie historycznym, w którym Uniwersytet Drugiej Generacji, czyli model Humboldtowski, nie przystaje do współczesnego społeczeństwa i gospodarki. Nadszedł więc okres przejściowy, w którym następuje przejście do modelu Uniwersytetu Trzeciej Generacji (w skrócie: 3GU). Niektóre uczelnie, głównie w krajach anglosaskich, spełniają założenia 3GU, lecz nadal nie jest to model dominujący.

Czym się charakteryzuje 3GU? Podobnie jak we wszystkich modelach uniwersytetu, rdzeniem jego działalności są badania podstawowe, czyli takie, które same nie mają praktycznego zastosowania, ale stanowią podstawę do dalszych badań i ich zastosowań. Nacisk kładzie się jednak na inter- i transdyscyplinarność, czyli odchodzenie od sztywnego podziału nauk, co ma sprzyjać kreatywności. 3GU charakteryzuje się wzmożonymi kontaktami ze społeczeństwem, w tym również ze światem biznesu, prywatnymi firmami, korporacjami oraz innymi placówkami badawczymi i edukacyjnymi. Z tym wiąże się kwestia finansowania działalności 3GU. Współczesne badania wymagają tak dużych nakładów finansowych, że państwo nie jest w stanie ich w pełni zapewnić, jak to miało miejsce w przypadku 2GU. Z tego względu uczelnia musi podejmować współpracę ze światem biznesu, który finansuje badania, a następnie z nich korzysta. Duży nacisk kładzie się na przedsiębiorczość, czyli skuteczne wykorzystywanie wiedzy – 3GU staje się więc ośrodkiem know-how. Przez wyżej wymienione cechy uniwersytet staje się instytucją kosmopolityczną – czymś pożądanym jest międzynarodowa wymiana studentów, kadry naukowej, a także kontakty z zagranicznymi placówkami naukowymi i firmami.

Zdaniem J.G. Wissemy Uniwersytet Trzeciej Generacji jest przyszłością szkolnictwa wyższego, co pokazują Massachusetts Institute of Technology, Uniwersytet Stanforda i Cambridge. Niewątpliwie jest to wzorowy model szkolnictwa wyższego w zakresie nauk ścisłych i zapewne w tym kierunku będą się rozwijały uczelnie techniczne. Jednak kwestią otwartą pozostaje pytanie, na ile obejmuje on również pożądany kierunek zmian w zakresie nauk humanistycznych i społecznych. Niezależnie od prywatnych zapatrywań w tej kwestii warto zapoznać się z argumentacją Wissemy.

J.G. Wissema, Uniwersytet Trzeciej Generacji. Uczelnia XXI wieku, Wydawnictwo Zante, Wrocław 2009.

Uniwersytet Trzeciej Generacji – J.G. Wissema

Bartosz Fingas

Bartosz jest kierownikiem programowym Szkoły Tutorów, tutorem i trenerem w Collegium oraz zajmuje się organizacją Ogólnopolskiego Kongresu Tutoringu. Prowadzi szkolenia z zakresu tutornigu, rozwoju talentów oraz mentoringu.

Strona www.cw.edu.pl korzysta z plików cookies w celach statystycznych. Ustawienia przechowywanych plików cookies możesz w każdej chwili zmienić (dowiedz się jak). Korzystając z tej strony zgadzasz się na wykorzystywanie ciasteczek.